Shared Flashcard Set

Details

Purepecha
Michiacan
536
Language - Other
1st Grade
04/29/2026

Additional Language - Other Flashcards

 


 

Cards

Term
¿Naniri jarhaspi?
Definition
¿Dónde estabas?
Term
Sési chúrikuari 
Definition
Que pases buena noche 
Term

Naniri?

Definition

¿a dónde vas?

Term
Jurhiata
Definition
sol
Term
Tarhiata
Definition
Aire
Term
Jini
Definition
Alli
Term
Sesi jimbo
Definition
Es verdad
Term
Joskua 
Definition
Estrella
Term
Anhatapu  
Definition
Arbol
Term
Ambakiti
Definition
Bueno
Term
Auani
Definition
Conejo
Term
Axu
Definition
Aqui
Term
 Axuani   
Definition
 Acá 
Term
Charani
Definition
tronar, reventar, hacer explosión 
Term
Kupanda
Definition
Aguacate 
Term
Nipiri
Definition
Grillo
Term
Parakata
Definition
Mariposa
Term
Pireri
Definition
Cantador
Term
Echeri
Definition
Tierra, Terreno
Term
Taati
Definition
Padre
Term
Uasïsï
Definition
 Murciélago 
Term
Karichi
Definition
Borrego
Term
Kuarasï
Definition
Pato
Term
kari chaxaka
Definition
Tengo sed
Term
Pirekua  
Definition
Canción 
Term
Janikua
Definition
lluvia, nube 
Term
Akuitsï
Definition
 víbora, culebra, serpiente 
Term
Misitu
Definition
Gato 
Term
Uíchu
Definition
Perro 
Term
Ekuarhu
Definition
Patio 
Term
Akamba
Definition
Maguey
Term
Karakata  
Definition
Book escrito, escritura 
Term
Xini
Definition
Diente
Term
Xinicha
Definition
Dientes
Term
Xini xaxarakua
Definition
Muela
Term
Sini xaxarakuecha
Definition
Muelas
Term
 Jini 
Definition
Allá 
Term
Atantani  
Definition
pintar
Term
Tsïtsïki
Definition
Flor
Term
Chʼipiri 
Definition
Fuego, lumbre
Term
"T'amu Jóskuecha"
Definition
Las cuatro estrellas
Term
Iurhístkiri
Definition
Señorita
Term
Tsíkata
Definition
Gallina
Term
Tsíkata
Definition
Gallina
Term
Uarhíticha
Definition
Mujeres
Term
¿Naníri anápueski?
Definition
¿De dónde eres?
Term
Charhapiti 
Definition
Rojo
Term
Uichuecha
Definition
Perros
Term
Kurucha
Definition
Pescado
Term
Kutu
Definition
Tortuga
Term
Nani
Definition

¿Dónde?

Term
Xanhara
Definition
Caminar
Term
Mintsita 
Definition
Corazón
Term
Tsimáni
Definition
Dos
Term
Tanimu
Definition
Tres
Term
Tamu
Definition
Cuatro
Term
Iúmu
Definition
Cinco
Term
Kuímu
Definition
Seis
Term
Iúmu tsimáni
Definition
Siete
Term
Iúmu t'amu
Definition
Nueve
Term
Témbeni
Definition
Dies
Term
Témbeni ma
Definition
Once
Term
Témbeni tsimáni
Definition
Dose
Term
Témbeni tanímu
Definition
Trece
Term
Témbeni t'amu
Definition
Catorce
Term
Témbeni iúmu
Definition
Quince
Term
Témbeni kuímu
Definition
Dieciseis
Term
Témbeni iúmu tsimáni
Definition
Diecisiete
Term
Témbeni iúmu tanímu
Definition
Dieciocho
Term
Témbeni iúmu t'amu
Definition
Diecinueve
Term
Ma ekuátse
Definition
Veinte
Term
Tata 
Definition
Don, Papa, Padre, Señor
Term
Kutsi
Definition
Luna, Mes
Term
Tarhiata 
Definition
Aire, Viento
Term
Jurhiata 
Definition
Sol
Term
Charhapiti 
Definition
Rojo
Term
Sési chúrikuari
Definition
Buenas noches 
Term
Diosï Meiamu 
Definition
Gracias
Term
Ùrhi 
Definition
Naris
Term
Anhatapu 
Definition
Arbol
Term
Echeri 
Definition
Tierra
Term
Uarhi
Definition
Mujer
Term
Chʼipiri 
Definition
Fuego
Term
Ambe 
Definition
Que
Term
Curicaueri
Definition
The god of fire, the sun, and war
Term
Xaratanga
Definition
diosa de la fertilidad, la luna nueva y la agricultura
Term
Irecha
Definition

Máximo gobernante y autoridad política, religiosa y militar del Imperio Purépecha en Michoacán, el señor de la casa

Term
Tzintzuni
Definition
Colibri
Term
Tzintzuntzan
Definition
Place of the hummingbirds
Term
Uiriani
Definition
Correr
Term
Uiriapani
Definition
Corriendo
Term
Púki
Definition
Leon
Term
Churi
Definition
Anoche
Term
Téri
Definition
Dulce
Term
Itsï
Definition
Agua
Term
Curicaueri
Definition
Gran fuego
Term

Uénakuarhu 

Definition
En el principio
Term

Kuerap'isti

Definition
 Creó
Term

Auantechani

Definition
Cielos 
Term

ka

Definition
Y
Term

Echerini

Definition
La tierra
Term
UANDÁJPERAKUA
Definition
Saludo
Term
¿NA ERÁNDISKI CHА?
Definition
Buenos dias 
Term
TSIPA ANAPU
Definition
Por la mañana
Term
SESI DIOSŤ MEIAMU
Definition
Bien Gracias
Term
¿KA CHA?
Definition
Y usted?
Term
Ji
Definition
Yo
Term
Ambe
Definition
Que
Term
Uénakuarhu ACHA Kuerap'isti auantechani ka echerini kueraasti. 
Definition
En el principio creó Dios los cielos y la tierra.
Term

Achaati

Definition
Hombre
Term
TATAKA
Definition
Los niños
Term
Akamba
Definition
Maguey
Term
Tíndi
Definition
Mosca
Term
kúchi
Definition
Puerco
Term
Cha
Definition
Ustedes
Term
Echerindu
Definition
suelo
Term

Nipiri

Definition
Grillo
Term
Sesi
Definition
Bien
Term

Kupanda

Definition
Aguacate
Term
Tsakapu
Definition
Piedra
Term
Tukuru
Definition
Tecolote
Term
Tsípa
Definition
Mañana
Term
Xexani
Definition
Masticar
Term
Xanharu 
Definition
Calle, Via, camino
Term
Sikuapu
Definition
Araña
Term
Zinzuni
Definition
El señor de Yziparamucu
Term
Nahuatlato
Definition
Traductor o intérprete
Term
Tata Diosï kueraasïndi primeru achatini ka uarhiitini
Definition
 Dios crea al primer hombre y a la primera mujer
Term
¿Nani niraski iámu itsï?
Definition
¿Adónde se fue toda el agua?
Term
Kʼéri Janikua
Definition
El gran Diluvio
Term
kʼeri 
Definition
Grande
Term

mintsitarhu

Definition

En el corazón

Term

Echerindurhu

Definition

En el piso

Term

Tsakapurhu

Definition

En la piedra

Term
Xúmu
Definition
Neblina
Term

Jonasi ka kʼéri kurucha

 

Definition
 Jonah and the Big Fish
Term
parakatarani
Definition
Abanicar
Term
parakatarakua, tarheanharhikua
Definition
Abanico
Term
Kuini
Definition
Ave
Term
Tanímu kurhúcha
Definition
Tres peces
Term
Auanda
Definition
Cielo
Term
Tsakapuecha
Definition
Piedras
Term
 kóki
Definition
Sapo
Term
Pórhechi
Definition
Olla
Term
Ch’anakua uandakua
Definition
Chiste 
Term

Jí arhikuarheska

 

Definition
Mi nombre es
Term
T’ireni
Definition
Comer
Term
T’upuri 
Definition
Polvo
Term
Ma
Definition
Uno, Una ,Un
Term
Ma chúrikua
Definition
Una noche
Term
Tanimu tumbi
Definition
Tres jóvenes
Term
Jurhíat erángu 
Definition
Girasol
Term
P’ukutapu 
Definition
Bosque, Selva
Term
Kekua
Definition
Cocoa
Term
Itsïpurhu
Definition
SandÍa
Term
 Chúxapasïndiksï jóskuani ma
Definition
Siguen una estrella
Term
Ji chíti Tata Diosïska.
Definition
Yo soy tu Dios
Term
Uandajperakuecha tsipa anapu
Definition
Greetings from the morning time
Term
Ji'tuni sesi
Definition
Yo estoy bien
Term
Chúrekua
Definition
Noche
Term
ï
Definition
ae,oo
Term
X
Definition
Sh
Term
Katamba 
Definition
lengua 
Term

itsìmatarakwa

Definition
Taza
Term
Kuruku
Definition
Guajolote
Term
Uakusï
Definition
Aguila
Term
Jeiaki
Definition
Raton
Term
Ch'amachamasi
Definition
Villano
Term
Uempasï
Definition
Platano
Term
Jimboka 
Definition
Porque
Term
Erandi 
Definition
Sunrise
Term
kʼuíni 
Definition
Dormir
Term
Sapi ma kʼuírasti
Definition
Un niño que se durmió
Term
Chupipiti
Definition
Azul
Term
Ch'anchaki
Definition
Burro
Term
Xaxakua
Definition
Chicle
Term
Uandakua
Definition
Chisme
Term
Tsimandani
Definition
De dos
Term
Jurhiatikuari
Definition
De dia
Term
Echerio
Definition
En la tierra
Term
Xunatipi
Definition
Verde
Term
Tsïpampiti
Definition
Amarillo 
Term
k'uaki turhipitiiti
Definition
Cuervo negro
Term
taa, k’uta, k'umanchikua
Definition
Hogar
Term
Uruapani
Definition
lugar donde todo frorece
Term
Urapiti
Definition
Blanco
Term
Arhikuarhikua 
Definition
Nombre
Term
Náre chúsku
Definition
Buenas tardes
Term
 ¿NANÍ ANÁPUESKI CHA, NANÁ?
Definition
¿De dónde es usted, señora?
Term
¿AMBÉ ÚSÏNGI CHA, NANÁ?
Definition
¿Qué hace usted, señora?
Term
Nanaka
Definition
Las niñas
Term
Ji pirésïnga
Definition
Yo canto
Term
Cha piresïnga
Definition
Usted canta
Term
Tsimárhani
Definition
los dos
Term
Turhípiticha
Definition
Negros
Term
Tsitsiki jindesti charhápiti.
Definition
La flor es roja.
Term
Urhítskiri piákusindi echeri tsitsikini
Definition
La joven compra tierra para la flor.
Term
 Parákata anháxurhisindi tsitsikirhu
Definition
La mariposa se posa en la flor.
Term
¿Ambéjtsï ánchikuarhisïngi cha, tumbí?
Definition
¿En qué trabaja usted, joven?
Term
"jtsi"
Definition
Indica una pregunta en forma respetuosa
Term
na
Definition
Como
Term
Nana
Definition
Señora
Term
Naná k'eri
Definition
Abuela
Term
Tatá k'eri
Definition
Abuelo
Term
Ji jindeska
Definition
Yo soy
Term
Cha jindeska
Definition
Usted es
Term
Imá jindesti
Definition
El o ella es
Term
kuímuestiksi
Definition
Son seis
Term
Témbinistiksi
Definition
Son Dies
Term
Cháristiksi ma ekuatsï kurúchecha.
Definition
Son de ustedes veinte pescados
Term
Imécheristiksi kuimu místuecha. 
Definition
Son de ellos seis gatos
Term
Echeri kánikua  charhápitisti.
Definition
La tierra es muy roja.
Term
Urhápiti ka turhípiti
Definition
Blanco y negro
Term
Piréari óri no piréa.
Definition
Cantarás ó no cantarás
Term
¡Jendi! ¿Naníri anápueski?
Definition
¡Hola! ¿De dónde eres?
Term
¡Uiría, uiría! 
Definition
¡Corre, corre!
Term
Itsimapani
Definition
Tomando agua
Term
Imecha
Definition
ellos ó ellas
Term
Chari
Definition
de usted
Term
MA UANDÁNTSKUA TATÁ JANÍKUERI
Definition
Un cuento, del Señor de la Lluvia
Term
Ji piásinga tsitsikini
Definition
Yo compro a la flor
Term
Ne 
Definition
Quien
Term
Yácata
Definition
Templo, piramide
Term
Manovapa
Definition
Hijo de Xaratanga
Term
Zinzuviquixo
Definition

Huitzilopochtli

 

Term
Cazonci
Definition
 El máximo gobernante del reino tarasco
Term

Akambarhu 

Definition

Lugar de los magueyes

Term

Karharata

Definition
Aeronave 
Term
K'éni
Definition
Agrandar
Term
Xo!
Definition
Alto!
Term
Ma ekuátse témbeni
Definition
Treinta
Term
Apupu
Definition
Chayote
Term
Cherán
Definition
Lugar donde asustan
Term
Kuanajuato
Definition
lugar en el cerro de las ranas
Term
Uandakueri
Definition
De los chismes
Term
Sapirhaticheni
Definition
De los niños
Term
Jurhiakua
Definition
Dia
Term
Jurhiatikuecha
Definition
Dias
Term
No ambakiti
Definition
Diablo
Term
Itsïarhu
Definition
En el agua
Term
T'upurirhu
Definition
En el polvo
Term
Erendirhu
Definition
Por la mañana
Term
Echerio
Definition
En la tierra
Term
Erendirha
Definition
Mañana risueña
Term
turhikata
Definition
Abeja negra
Term
Tinakua
Definition
Abeja reyina
Term
Ts'ïpani
Definition
Florear 
Term
Paré
Definition
Nopal
Term
Xanharisï
Definition
Por el camino
Term
Churekua isï
Definition
por la noche
Term
ireta
Definition
Pueblo
Term
Jeiaki iuiri
Definition
Rata
Term
Sapi
Definition
Chico
Term
Temba
Definition
Esposa
Term
Uámba
Definition
Marido
Term
Pipichu
Definition
Pollito
Term
Japundarhu
Definition
En el lago
Term
Iretarhu
Definition
En el pueblo
Term
Chérani
Definition
Espantar
Term
Irechikua
Definition
El reyno
Term

Irechikua Tangaxoániri

Definition

El reino de Tangaxoán

Term

¿Na jandiski chíiti Ireta?

Definition

¿Cómo es tu pueblo?

Term

Achaati ma uanda xati

Definition

Un señor esta hablando

Term

Enga akamba jaka

Definition

Donde esta el maguey

Term

Jinkontku akuitsï jinkoni

Definition

Cuidado con la serpiente

Term

Atantani porhechi

Definition

Pintar la olla

Term

Auani wirhiaxati

Definition

El conejo está corriendo

Term

Axu jauaka

Definition

Aquí voy a estar

Term

¿Ka cha ambe uxapia?

Definition

¿Y ustedes qué estaban haciendo?

Term

Kurucha chekamiti

Definition

El pescado espinoso

Term

Uarhitini cherhani

Definition

Asustar a la señora

Term

¿Ueakuarhi churhikua?

Definition

¿Vas a salir en la noche?

Term

Echerhiru andahtsïntani

Definition

Caer en la tierra

Term

Erandixativa ka ji no uxinkia

k'uini

 

Definition

 

Ya esta amaneciendo y no estoy pudiendo dormir

Term

lurhitsikirini pirekuni.

 

Definition

 

Cantarle a la señorita

Term

¿Nani jamperiri piáski echeri?

Definition

¿Hasta dónde compraste el terreno?

Term

Nanaka sési jánharhit'i.

 

Definition

La chica tiene bonita cara.

Term
Chukurhi
Definition
Hoja
Term
chukurhiicha
Definition
Hojas
Term
Suánda
Definition
Vapor
Term
Uchepu
Definition
Tamal de elote
Term
K'urhunda
Definition
Tamal
Term
Taninda
Definition
Tersero
Term
Atakuata
Definition
Pintando
Term
ch'urekua ísï
Definition
Por la noche
Term
Urhirhekua
Definition
Temascal
Term
 
¿Né úspi eska Kʼéri ma Janipiringa?
Definition
¿Quién causó ese Diluvio?
 
Term
¿Ambe ejemplu íntskuasïni Jesusi uarhiitichani?
Definition

¿Qué ejemplo da Jesús a las esposas?

 

Term

 

 ¿Ambe juramukuaspi Jeoba tátichani?

Definition

¿Qué mandó Jehová hacer a los padres?

 

Term
 
¿Ambe ka ambe úski Jeoba?
Definition
¿Qué cosas creó Jehová?
 
Term
K’uíeksï jimini
Definition
‘Que se duerman ‘ahí’
Term
K’uíe jimini
Definition
‘Que se duerma ahí’
Term
Jucha
Definition
Nosotros
Term
¿Ambechi úpirini jucha?
Definition
¿Qué habríamos hecho nosotros?
Term
Tsimanta 
Definition
‘Dos veces’
Term
Taninta 
Definition
 ‘Tres veces’
Term
T’ánta 
Definition
 ‘Cuatro veces’
Term
Mánta 
Definition
 ‘Una vez’
Term
Ji k’uímsïeska
Definition
El duerme
Term
Imaicha pirepunkuaxapti
Definition
Ellos venían de regreso cantando
Term
Pirent’ani  
Definition
 volver a cantar
Term

Tsimáni ekuatse

Definition
Cuarenta
Term

tsimáni ekuátse

témbeni

Definition
Cincuenta
Term

Tanímu ekuatse

Definition
Sesenta
Term

Tanímu ekuatse

témbeni

Definition
Setenta
Term

T'amu ekuátse

Definition
Ochenta
Term

T'amu ekuátse témbeni

Definition
Noventa
Term

Iúmu ekuátse

Definition
Cien
Term
kuarachi
Definition
Huarache
Term
Amatsï
Definition
Tejón
Term
Maechakua
Definition
Uno
Term
Terojkani churikua
Definition
Medianoche
Term
Chekámikua or chekámiti
Definition
Espina
Term
Ji arinasÏnka
Definition
Me llamo
Term
Ka Sapichu anapueskani
Definition
Y soy de Chico
Term
Icha
Definition
Estos
Term
Indeecha
Definition
Esos
Term
Imeecha
Definition
Aquellos
Term
Tunkini
Definition
A ti
Term

Jucha Ts ini 

Definition
A nosotros
Term

Mandani

Definition

A cada uno

Term

Axani kutsi

Definition

A tantos meses

Term

 Iáminduechani

Definition

A todos 

Term
Juata
Definition
Cerro
Term

K'umanchikua

 

Definition
Casa
Term

Kuchi jatakua

Definition

 

Chiquero

Term

Xanchaki jatakua

Definition

Establo

Term

Tsikata jatakua

Definition

Gallinero

Term

Kurucha jupiricha

Definition

Pescadores

Term

Xanharuicha

 

Definition

las calles

Term

Karakata axakueeri

Definition

Correo

Term

Urhi

Definition
Nariz
Term

Tsakapu urapiti

Definition
Piedra blanca
Term

kutsanda, akuitsi janikua

Definition

Culebra de agua (tornado)

Term

Nana kutsì anhantaxati

Definition

Eclipse de luna

Term

Tata iurhiata ónharhikukua

Definition

Eclipse de sol

 

Term
Joskua janikua
Definition

Lluvia de estrellas

Term
karáni
Definition
Escrivir
Term
Tékua
Definition
Chuchuluco
Term

Piréxakaksi 

Definition

 Estamos cantando

Term

Japondarhu 

Definition

 En el Lago

Term

Jorhéngurhini

 

Definition

 

To teach oneself

Term

Tirekua 

Definition

Comida

Term

Ch'anakua 

Definition

Juego

Term

Asì Chaná

Definition

No juegues

Term

Asì Kará 

Definition

No escribas

Term
Tikuini
Definition
lagartija
Term
Kuaraki
Definition
Ardilla
Term
Putimakua
Definition
Veso
Term

Nanaka sikuami

Definition
Bruja
Term

 Sikuami

Definition
Brujo
Term

Tindiuapu

Definition
Buitre
Term

Ch'anakuni

Definition

Burlarse

Term

¿arhinhajka?

Definition

¿Cómo se llama?

Term

Nanakecha

Definition

Damas

Term

Sapindera

Definition

De labios chicos

Term

Juchari

Definition

De nosotros

Term

Ireteri

Definition

Del pueblo

Term

Tata, tatachi

Definition
Don
Term

Nana, nanachi

Definition

Doña

Term

Tsimandarhikua

Definition

Dos veces

Term

Turasu

Definition

Durazno

Term
Ima
Definition
El
Term

 Chejtakata, chérakata

Definition

Espantado

Term

Chéskuni

Definition

Espantar cuando duermen

Term

Akamberi chakandukua

Definition

Espina de maguey

Term

Charandani, charran, charantskani

Definition

Estallar

Term

Anatani

Definition

Estar bajo un árbol

Term

Chetapu

Definition

Fantasma

Term

Ambakiti achaati

Definition

Gente buena

Term

Acháti tekenchu

Definition

Ginete

Term

T'arhecha

Definition

hombres

Term

Tiósio

Definition

Iglesia

Term

 Tikuini k'eri

Definition

Iguana

Term

Janitzio

Definition

Cabello de maíz

Term

Misitu papu

Definition

Lince

Term

Janini

Definition
llover
Term

Janinderakua

Definition

llovizna

Term

 Atanharhini

Definition

Maquillarse

Term

Japunda k'eri

Definition

Mar

Term

 Michoakani 

Definition

Lugar de los pescadores

Term

Sesimindu

Definition

Muy bien

Term

Sapirhatikua, sapikua

Definition

Niñez

Term

Juchajtu

Definition

Nosotros también

Term

Parhikutini 

Definition

Lugar al otro lado

Term

 Kúkuna

Definition
Pavo
Term

 Charhanksi, charhontsi

Definition

Pelirrojo

Term

 Cha punsi sani

Definition

Perdone usted

Term

Kuerepu, kuruchi urapiti

Definition

Pescado blanco

Term

 Atakua, atanskua

Definition

Pintura

Term

Jimesi

Definition

Por ahi

Term

 Amberhixi uki!

Definition

Qué tal !

Term

 K'uimsì

Definition

Tener mucho sueño

Term

K'uinchani

Definition

Tener sueño

Term
Uaua
Definition
Tia
Term

Chájtu

Definition

Ustedes también

Term

Axuni sapichu

Definition

venadito

Term

Ch'eti

Definition

Cola

Term

 Simba

Definition

Caña

Term
Ka cha nari jarhaski?
Definition
Y como estas?
Term

 Épa!

Definition

Oye!

Term

Exeni

Definition

Mirar

Term

Piré 

Definition

Canta! 

Term

Uirhia 

Definition

 Corre!

Term

Uandá 

Definition

Habla!

Term

karakua

Definition
Escrito
Term

karari

Definition

Escritor

Term

uiríakua 

Definition

Carrera

Term

Uiríari 

Definition

Corredor

Term

Jupári 

Definition

Lavandera

Term

Jupákua 

Definition

 lugar donde se lava

Term

Jupákua 

Definition

 Lugar donde se lava

Term

Jupáni 

Definition

Lavar

Term

Axuni

Definition

Venado

Term

Kauíchu

Definition

Borracho

Term

Chúreni 

Definition

Anochecer

Term

Xanhárani

Definition

Caminar

Term

Kakoni

Definition

Escorpión

Term

Piréxakaksi

Definition

 

Estamos cantando

Term

T'unurhini

Definition
Oler
Term
Chéni
Definition
Temer
Term
Xumarhu, janikua
Definition
Nube
Term

Sesì jarhani

Definition
Correcto
Term

Marhuatee

Definition

 

Buen provecho

Term

Kánekwa diosì meyamue

 

Definition

 

Muchas gracias por su visita

Term

 

Ásì vónta junkwani

 

Definition

 

Vuelva pronto

Term
Incha ie

Definition

Pase usted
Term

Kararakuecha

Definition

Alfabeto

Term

Máru

 

Definition

Alguno

Term

Máruecha

Definition

Algunos

Term

 Akuitsì irhirpiri,

Definition

Alicante

Term

Jinitu

Definition

Allá también

Term

iótati

Definition

alto

Term

Erendipakua

Definition

Amanecer

Term

Naraxambiti

Definition

Anaranjado

Term

Charhapinda

Definition

Fresa

Term

Charhorhu

Definition

Frente roja

Term

Atani ma sapini

Definition

Golpear a un niño

Term
Tátsekua Tata Diosï kuruchechani kuerauasti parakaksï jámapiringa itsïrhu ka pájaruechani parakaksï kárapiringa.
Definition
Dios después hizo los peces para que nadaran en el agua y los pájaros para volar en el cielo.
Term
Kárani
Definition
Volar
Term
éskua 
Definition
Ojo
Term

Uni

 

Definition
El poder
Term

Asì wandá ia

Definition
No hables más!
Term

Atakata

Definition

Herido

Term

Xapó

Definition

Jabón

Term
Kʼuiripueri éskua, ambakiti ambesti enga Tata Diosï kueraaka engajtsïni ísku pakatajka.
Definition
El ojo humano es una maravilla de la creación.
Term
Asï itsuta
Definition
No Fumar
Term
Asï uanta
Definition

Sin teléfono celular

Term
Xaue jini 
Definition
Que esté allá
Term
Ji arhinhasïnka Oscarieska ka Sipichu anapueskani Diosï meiamue
Definition
Yo soy Oscar y soy de Chico gracias
Term
T’ánta
Definition
Cuatro veces
Term
Tataka sapi ché-msï
Definition
Niño miedoso
Term
Achaati tepa-ri
Definition
El señor gordo
Term
Nanaka xépi-ti
Definition
La muchacha floja
Term
Urapi-ni 
Definition
Blanquearse
Term
Turhipi-ni 
Definition
Ennegrecerse
Term
Sánkani arhini 
Definition
Poco a poco’
Term
Mántani arhini 
Definition
Uno a uno
Term
Tsimantani arhini 
Definition
De dos en dos
Term
Nanakani itsï juáraska
Definition
Hice que la muchacha trajera agua
Term
Chúskurani 
Definition
Anochecerse
Term
¿Ampets’ï úsïnki?
Definition
¿Qué le pasa?’
Term
¿Ampets’ï sani uantasïnki? 
Definition
¿Qué se le ofrece?’
Term
ch’anaxamti
Definition
Andan jugando
Term
Jimanka jamperi jaka k’éri ma tsakapu
Definition
Hasta donde está una gran piedra
Term
K’éri xanharu
Definition
carretera nacional
Term
Sapiepka
Definition
Era pequeña
Term
T'irhiapu
Definition
Elote
Term
Ambatakua
Definition
Limpiar
Term
Chupiri tangurhikua
Definition
Reuinion ante el fuego
Term
Inde
Definition
Eso
Term
No Ambe
Definition
No
Term
Nirani
Definition
Ir
Term
Turhumbu
Definition
Trompo
Term
Ch'piri jatakua
Definition
Fogon
Term
Akuitsicha
Definition
Serpientes
Term
Puruatani
Definition
Hervir
Term
Ambakerantani
Definition
Sanarlo
Term
Ajusï
Definition
Ajo
Term

ch’anarakua

 

Definition

 

Juguete

Term

Enandi

 

 

Definition

Guayaba

 

Term

Eramarhandikua

 

Definition
Luz
Term

Itsïmakua

 

 

Definition

 

Agua para beber

Term

Itsïmani

 

Definition

 

 

Beber

Term
Itsukua
Definition
Leche
Term
Itsukua akuni
Definition

 

Mamar

Term

Jimbo

 

 

Definition

 

 

Por

Term

Ireta k’éri

 

Definition

 

pueblo grande, ciudad

Term

k’uarapu

 

 

Definition

 

 

Alacrán

 

Term

Meremerejkuni

 

Definition

 

Brillar

Term

Sïkuamikua

 

Definition

 

Hechicería

Term

k’uirakua

 

Definition

 

Petate

Term

Páni

 

Definition
llevar, tener diarrea
Term

Pímu

 

 

Definition

 

Palma

 

Term

Tsïtsïsï

 

Definition

 

Avispa

Term
Jimbokari tʼupuririska ka tʼupuriri úkuarhintaaka.”
Definition
Porque polvo eres y a polvo volverás.”
Term
Kurucha p’imani 
Definition
Pescar
Term
Ts’amé 
Definition
Coyote
Term
Xanharapani 
Definition
Caminando
Term
Jóskuecha
Definition
Estrellas
Term

Tariácuri

Definition
El fundador del imperio purépecha
Term

Moctecuzoma Ihuicamina

Definition

Quinto Mexica

Tlatoani. (1398 - 1469).

Term

Ji kurhankuxka p'urhepecha

Definition
Yo entindo P'urhe
Term

Nipa ya

Definition
Adios!
Term
Akamberi
Definition
De maguey
Term

Acheetiri

 

Definition

 

Del señor

Term

Ambarhati

 

 

Definition
Objeto buenos, de valor, útil.
Term

Ambarhaticha

 

Definition

 

 

Cosas u objetos de valor.

Term

Anapu

 

Definition

 

Originario de.

Term

Anapuecha

 

Definition

 

Originarios de...

Term

Cháari

 

Definition
De usted o de ustedes.
Term

Charho

 

Definition
Rojizo
Term

Chóchuecha

 

.

Definition

 

Chapulines.

Term

Chóchueri

 

 

Definition

 

 

Del chapulín.

Term

Chóchueri

 

 

Definition

 

 

Del chapulín.

Term

Churhipu

 

 

Definition

 

 

Platillo tradicional P'urhé.

Term

Karaxatiksï

 

 

Definition

 

Están escribiendo.

Term

Kararatarakua

 

 

Definition
Lápiz.
Term

Kumba

 

 

Definition

 

Compadre.

Term

Kumbecha

 

 

Definition
Compadres.
Term

Kumbechani

 

 

Definition

 

A los compadres.

Term

Tiripiti

 

 

Definition

 

 

Oro.

Term

Tumina

 

 

Definition

 

Dinero.

Term

Putímukuni

 

 

Definition

 

Besarlo.

Term

Matirhini

 

 

Definition

 

Pellizcar.

Term

Xanharapani

 

 

Definition

 

Avanzando.

Term

Uandajka

 

Definition

 

El que habla

Term

Uandakua pari

 

Definition
Mensajero, mandadero..
Term

Suárani

 

 

Definition
Vaporizarse
Term

Nanachicha

 

Definition
Señoras
Term

Níjtu

 

Definition
Vete tu también
Term

No sési jásï

 

Definition
Feo, desagradable
Term

Echeriri

 

 

Definition
De la tierra
Term

éskuarhu

 

 

 

Definition
En el ojo
Term
Na xani
Definition
¿Cuánto?
Term

Ch'anchakicha    

 

 

Definition

 

Burros, asnos

Supporting users have an ad free experience!